Patiëntenvoorlichting

Epilepsie

Wat is het en waar heb je last van?
Epilepsie is een hersenaandoening die het gevolg is van een plotselinge, tijdelijke verstoring van het elektrisch evenwicht in de hersenen. Hierdoor ontstaan aanvallen die van persoon tot persoon kunnen verschillen en waarvan de verschijnselen afhangen van de plaats waar de elektrische verstoring optreedt. Zo raakt de één bewusteloos, valt en gaat schokken met armen en benen, terwijl de ander een vreemd opstijgend gevoel in de maagstreek krijgt, even een verminderd bewustzijn heeft en automatische handelingen, zoals wrijven, mompelen etc. vertoont. Weer een ander voelt vreemde tintelingen, hoort vreemde geluiden, is wel bij bewustzijn, maar reageert even niet op de omgeving. Weer andere aanvallen bestaan alleen uit even voor zich uit staren en een kort bewustzijnsverlies. Na een epileptische aanval kan de betrokkene kortdurend verward zijn of klachten hebben van vermoeidheid, hoofdpijn, spierpijn of een tijdelijk verminderde functie van een arm en/of been.

Wat is de oorzaak?
Epilepsie wordt vaak door een combinatie van factoren veroorzaakt. Veel vormen van epilepsie worden veroorzaakt door aanleg, een hersenziekte of een hersenbeschadiging. Enkele voorbeelden van verworven oorzaken van epilepsie zijn een infectie of ziekte tijdens de zwangerschap, zuurstofgebrek tijdens de geboorte, een hersenvliesontsteking of een hersenbeschadiging na een ongeval, een herseninfarct of een hersenbloeding of een hersentumor. Maar slechts de minderheid van de mensen met bijvoorbeeld een doorgemaakt herseninfarct ontwikkelt epilepsie. Er moet ook altijd nog een zekere aanleg bijkomen. Een aantal vormen van epilepsie is leeftijdsgebonden, wat inhoudt dat de aanvallen in een bepaalde leeftijdsperiode voorkomen en met het ouder worden kunnen verdwijnen. 

Hoe wordt de diagnose gesteld?
Om de diagnose epilepsie te kunnen stellen, is het belangrijk om een gedetailleerde beschrijving te hebben van een aanval, liefst zelfs een video-opname. Aanvullende onderzoeken kunnen gedaan worden om te kijken of het (op grond van de beschrijving) bestaande vermoeden op epilepsie bevestigd kan worden. Met een hersenfilmpje (elektro-encefalogram, afgekort EEG) kan de elektrische activiteit van de hersenen gemeten worden. Bij mensen met bewezen epilepsie kan het EEG, buiten de aanvallen, normaal zijn. Om verder onderzoek te doen naar een eventuele onderliggende oorzaak van de epilepsie, kan er een scan gemaakt worden van het hoofd, bijvoorbeeld een CT-scan of een MRI-scan. Het komt echter vaak voor dat al het aanvullende onderzoek normaal is en dat op grond van de aanvalsbeschrijving de diagnose epilepsie wordt gesteld. Soms kan een video-opname van een aanval behulpzaam zijn bij het stellen van de diagnose. 

Wat kun je eraan doen?
De meest gangbare manier om epilepsie te behandelen is met medicijnen, ook wel anti-epileptica genoemd. Bij ongeveer 70% van de  mensen zijn de epileptische aanvallen goed te onderdrukken met deze medicijnen. Bij de overige 30% hebben anti-epileptica of combinaties daarvan onvoldoende effect. Er wordt dan gesproken over een farmacotherapieresistente epilepsie. Bij sommige patiënten met deze farmacotherapieresistente epilepsie kan, als de epileptische aanvallen afkomstig zijn van een bepaald gebied uit de hersenen dat voor het verdere functioneren van die persoon niet belangrijk is, deze bron van de epilepsie met een operatie verwijderd worden (epilepsiechirurgie). Andere behandelmogelijkheden voor farmacotherapieresistente mensen met epilepsie zijn in bepaalde gevallen een ketogeen dieet of behandeling via een geïmplanteerde stimulator, een zogeheten nervus vagus stimulatie. 

Wanneer een epileptische aanval zich voordoet en deze niet vanzelf stopt binnen 2 minuten, kan valium via een rectiole worden gegeven, clonazepamdruppels in de wangzak of midazolam neusspray. Als de aanval niet over gaat, is het advies een ambulance te bellen. 

Meer weten?
www.epilepsie.nl
www.epilepsiefonds.nl
www.epilepsievereniging.nl

Referenties
Folder ‘Epilepsie in het kort’. Nationaal Epilepsie Fonds. December 2009.

 

Juli 2011/update 2013/update april 2016