Patiëntenvoorlichting

Femoralis neuropathie

Wat is het?
De medische naam voor de grote zenuw van het bovenbeen is nervus femoralis. Neuropathie betekent: aandoening van een zenuw. Een femoralis neuropathie is dus een aandoening van de grote bovenbeenszenuw. Deze zenuw vormt zich uit een aantal zenuwwortels, verloopt langs de achterkant van het bekken onder de liesband naar de voorkant van het bovenbeen. Daar ligt de zenuw net naast de slagader, die u in de lies kunt voelen kloppen. In het bovenbeen en de lies gaat de zenuw naar de spieren die de heup buigen en de knie strekken. De kniestrekspieren zijn erg sterk en vormen samen de dij; de heupbuigspieren kunt u niet zien: deze zitten in het bekken. Verder verzorgt de zenuw het gevoel van de voorkant van het bovenbeen en de binnenkant van het onderbeen, ongeveer tot de enkel. De kniepeesreflex loopt ook over de zenuw.

Waar heeft u last van? 
De klachten beginnen meestal plotseling. U kunt pijn ervaren in het bovenbeen. Daarna, of tegelijkertijd, ontstaat er zwakte van de bovenbeenspieren. Deze spieren zijn vooral van belang voor het lopen en opstaan. U kunt dan ook merken dat u door de knie zakt, niet goed kunt opstaan van het toilet of een stoel, en niet goed kunt traplopen. Veel patiënten merken ook een doof en pijnlijk gevoel in de voorkant van het bovenbeen en de binnenkant van het onderbeen, soms ook met tintelingen in die gebieden.

Wat is de oorzaak? 
De belangrijkste oorzaken zijn:

  • Rek of beklemming van de zenuw: de beklemming kan het gevolg zijn van een operatie, bijvoorbeeld de plaatsing van een kunstheup. Patiënten die bloedverdunnende medicijnen gebruiken kunnen een bloeduitstorting in het bekken krijgen met druk op de zenuw.
  • Suikerziekte (Diabetes Mellitus): de oorzaak is vermoedelijk een afsluiting van een klein bloedvat (een zenuwinfarct).
  • Ontsteking: dit komt voor bij ontsteking van de kleine bloedvaten. Er bestaat ook een ontsteking door een reactie van het afweersysteem gericht tegen het zenuwweefsel (zie: folder neuralgische amyotrofie).
  • Overig: bij patiënten die een uitgezaaide vorm van kanker hebben kan er in zeldzame gevallen een uitzaaiing op de zenuw drukken.

Hoe wordt de diagnose gesteld?
De diagnose wordt gesteld door de combinatie van het verhaal van de patiënt en  neurologisch onderzoek. Soms is er een zenuwgeleidingsonderzoek nodig (EMG). Bloed- en/of scanonderzoek kan worden gebruikt om oorzaken zoals suikerziekte of een beklemming door een bloeduitstorting te onderzoeken.

Wat kunt u er aan doen?
Bij een femoralis neuropathie is de zenuw inwendig beschadigd. Deze beschadiging is niet direct behandelbaar. Rek of beknelling kan niet worden behandeld. Indien er sprake is van een onderliggend probleem zoals suikerziekte is het belangrijk om dat te behandelen. Pijn kan worden behandeld met pijnstillers, onder andere met speciale pijnstillers tegen zenuwpijn (Soms kan verwijzing naar een fysiotherapeut voor spierversterkende oefeningen zinvol zijn. Het grootste deel van de patiënten met een femoralis neuropathie herstelt goed.

Augustus 2012/ revisie juli 2015/revisie juni 2019