Patiëntenvoorlichting

Dementie / Alzheimer

Ziekte van Alzheimer

Wat is het?
De ziekte van Alzheimer is de meest voorkomende vorm van dementie. Het is een hersenziekte die hersencellen geleidelijk aantast. De hersencellen liggen aan de buitenkant van de hersenen. Dat gebied heet ook wel de hersenschors of cortex. Patiënten met Alzheimer verliezen geleidelijk steeds meer hersenfuncties. Het verlies van functies is zo erg, dat het het werk, andere activiteiten en relaties sterk beïnvloedt.

 

Waar heb je last van?
De eerste verschijnselen van Alzheimer zijn meestal verlies van het geheugen en dan vooral het kortetermijngeheugen. Patiënten vergeten bijvoorbeeld dat ze tien minuten geleden een telefoongesprek hebben gevoerd, of dat ze dezelfde vraag dertig minuten geleden ook al hebben gesteld. Later vergeten ze ook dingen die langer geleden zijn gebeurd, bijvoorbeeld dat hun moeder is overleden.

Andere verschijnselen zijn:

  • moeite met oriëntatie, de weg kwijt raken;
  • planning of organisatie;
  • moeite met simpele handelingen, zoals koffiezetten of aankleden;
  • taalstoornissen, zowel het begrip als het vinden van woorden kan gestoord zijn;
  • verandering van karakter of gedrag. Patiënten kunnen onzeker, onrustig (ook ’s nachts) of juist initiatiefloos worden. 

In de loop van de ziekte ontstaat meestal steeds meer afhankelijkheid van anderen voor de dagelijkse verzorging. Veel patiënten komen uiteindelijk in een verpleeghuis terecht. 

Wat is de oorzaak?
Bij de ziekte van Alzheimer slaan eiwitten neer tussen en in de hersencellen. Deze plekken heten de plaques en tangles. Hierdoor sterven de hersencellen af. We weten niet waarom deze eiwitten neerslaan bij patiënten met de ziekte van Alzheimer. We kennen wel een aantal risicofactoren zoals: hersenschudding in het verleden, vasculaire schade van de hersenen (bijvoorbeeld een herseninfarct) of familieleden met de ziekte van Alzheimer.

 

Hoe wordt de diagnose gesteld?
De neuroloog stelt zijn diagnose op basis van:

  • de anamnese: waar heeft de patiënt last van;
  • de hetero-anamnese: wat merkt de partner of het kind van de patiënt;
  • cognitief onderzoek: testen van hersenfuncties door specialist, verpleegkundige of neuropsycholoog;
  • meestal een MRI- of CT-scan van de hersenen. Soms kan een lumbaalpunctie of EEG helpen bij het stellen van de diagnose. 

Wat kun je eraan doen?
Helaas bestaat er nog geen manier om de ziekte van Alzheimer te genezen. Sinds een aantal jaren bestaan er wel medicijnen om het ziekteproces af te remmen: acetylcholinesteraseremmers (galantamine (Reminyl) en rivastigmine (Exelon)). Deze medicijnen zijn niet bij alle patiënten effectief en het effect is bescheiden. Bij gevorderde ziekte van Alzheimer, wanneer gedragsproblemen de dagelijkse verzorging belemmeren, kan Memantine (Ebixa) worden voorgeschreven.

 Alzheimer_8.jpg

Het allerbelangrijkste voor patiënten met de ziekte van Alzheimer is een regelmatig en herkenbaar dag- en weekritme in een bekende en vertrouwde omgeving. Daarom zal de behandelend arts ernaar streven patiënten zolang mogelijk in hun eigen thuissituatie te houden, met behulp van thuiszorg en/of andere ondersteunende maatregelen voor de mantelzorger.

Meer weten?
www.alzheimer-nederland.nl
www.alzheimercentrum.nl
www.innovatiekringdementie.nl
www.dementelcoach.nl

 

Juli 2011/revisie februari 2014